Jest to kościół pw. Zwiastowania Najświętszej Panny Marii podniesiony do godności bazyliki mniejszej, budynek klasztorny i system obwarowań z basztami i bramami. Kościół i klasztor zaczęto wznosić po sprowadzeniu do Leżajska bernardynów w roku 1608.

Bazylika LeżajskObecna świątynia pochodzi z lat 1618 – 28 i jest fundacją Łukasza Opalińskiego późniejszego marszałka wielkiego koronnego, starosty leżajskiego i jego żony Anny z Pileckich. Kościół konsekrowano roku 1630. Bazylika jest trójnawowa z wydłużonym i półkoliście zamkniętym prezbiterium. W przedłużeniu nawy południowej znajduje się kaplica Matki Boskiej Leżajskiej z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem uważanym za cudowny. Od zachodu znajduje się barokowy chór muzyczny. Na górze znajdują się organy zaliczane do najcenniejszych tego typu zabytków w Polsce. Tworzą je trzy niezależne instrumenty które składają się z sekcji głównej z dwoma sekcjami bocznymi oraz trzech wyodrębnionych pozytywów i trzech wieżyczek. Budowa trwała od końca XVII wieku do połowy XVIII wieku.
Połączony z prezbiterium jest barokowy gmach klasztorny, murowany, piętrowy czteroskrzydłowy z wirydarzem pośrodku i czterema pawilonami w narożach. Klasztor został zbudowany w 1637 roku i otoczony murami obronnymi, wysokimi na około 10 m., zbudowanymi na planie nieregularnego wieloboku z bastejami, kurtynami, trzema basztami i tyloma bramami. Kurtynowe mury systemu pilastego mają ganki dla straży i otwory strzelnicze, połączone są z bastejami i potężnymi basztami zachodnimi.

W kwietniu 2005 r. zespół klasztorny otrzymał dwa wielkie wyróżnienia: prestiżowy wpis na Listę Pomników Historii oraz tytuł Laureata Podkarpacia w konkursie “Zabytek Zadbany A.D. 2005”. Rozporządzenie uznające zespół klasztorny za pomnik historii, podpisane przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego i Prezesa Rady Ministrów Marka Belkę jest paszportem do podjęcia starań o wpisanie zespołu klasztornego w Leżajsku na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów mieszczące się w zespole klasztornym czynne jest:

– codziennie w dni powszednie w godzinach: 9.00 – 12.00 oraz 13.30 – 17. 00.
– wniedziele i dni świąteczne – po uprzednim uzgodnieniu z dyrektorem muzeum o. Efremem Obruśnikiem pod numerem: tel. 017 – 242 00 06 w. 119 lub b. Walterem – tel. 017 – 242 00 06 w. 127.

ź: Miasto Leżajsk