Ekspozycja Browarnictwa w Muzeum Ziemi Leżajskiej wzbogaciła się w ostatnim czasie o prawdziwą „ perełkę ”birofilską. Jest nią pełna, oryginalnie zakapslowana butelka legendarnego piwa „ Kristal ” (0,33 l), pochodząca z pierwszej połowy lat 80. XX w. Gatunek ten eksportowany był m.in. na rynek francuski. Eksponat został zakupiony i przywieziony z Holandii przez Pana Piotra Maczugę.

Dzisiejszy browar w Leżajsku jest spadkobiercą lokalnej tradycji browarniczej sięgającej XVI wieku. W 1525 roku król Zygmunt I Stary nadał miastu przywilej warzenia piwa i zabronił szynkować piwo i inne trunki’’ w odległości mniejszej niż mila od granic miasta. Ówczesny starosta leżajski Krzysztof Szydłowiecki nakazał zbudować browar obok swojego zamku .W 1657 r. uległ on spaleniu podczas najazdu wojsk siedmiogrodzkich księcia Jerzego II Rakoczego. Został on szybko odbudowany, co potwierdza lustracja dóbr koronnych z 1661 r. Piwo było wytwarzane w Leżajsku nieprzerwanie, aż do wielkiego pożaru miasta w 1906 r., kiedy to spłonął browar należący do Feiwela Stolbacha. Rolę głównego dostawcy na terenie Leżajszczyzny przejął browar w Łańcucie, będący własnością rodziny Potockich. Na jego bazie w 1950 r. powstały Zakłady Piwowarsko – Słodownicze w Łańcucie.

W latach 70 – tych w związku ze zwiększeniem popytu na piwo, podjęto decyzję o budowie browaru w Leżajsku. Decydującym czynnikiem było odkrycie trzeciorzędowych pokładów wody głębinowej o doskonałej jakości oraz bliskość upraw jęczmienia i chmielu na Lubelszczyźnie. Po latach nieobecności miasto miało mieć ponownie swój browar. Budowa jego trwała cztery lata. 1 stycznia 1978 r. został on przekazany do eksploatacji pod nazwą Zakłady Piwowarskie w Leżajsku. W ich skład weszły sąsiednie browary w Łańcucie, Zaczerniu, Janowie Lubelskim i Zarszynie. Od początku swego istnienia Browar Leżajsk postawił na jakość swojego wyrobu. Produkowane w nim piwa zawdzięczają swój smak krystalicznie czystej wodzie, najlepszej jakości surowcom i nowoczesnym metodom technologicznym. Pozycję firmy i jej umiejętność dostosowania się do wymagań rynkowych potwierdzają liczne nagrody i wyróżnienia zdobywane na festiwalach i targach piwnych w kraju i zagranicą np. w Brukseli, Lizbonie, Lipsku, „Chmielakach” w Krasnymstawie czy Jesiennych Spotkaniach Browarników . Uhonorowaniem pozycji Leżajska na polskiej mapie piwnej było zdobycie przez browar Srebrnego i Złotego Asa Polish Promotion Corporation Ltd., przyznawanego najlepszym polskim firmom, które nie tylko produkują najlepsze wyroby , ale także ’’ wyróżniają się sprawnością, solidarnością i dbają o swoje dobre imię ‘’ oraz dodatkowo prowadzą działalność charytatywną. (Browar Leżajsk wspiera działalność lokalnej służby zdrowia, oświaty, kultury i sportu) .W 1986 r. piwo leżajskie urosło do rangi ikony kultury młodzieżowej za sprawą kultowej piosenki grupy rockowej ‘’ Wańka Wstańka ‘’p.t. ‘’ Leżajski Full ‘’. W 2002 r. browar uzyskał certyfikaty : systemu zarządzania jakością zgodny z normą ISO 9001 : 2000 oraz systemu bezpieczeństwa produkcji żywności- HACCP.

Początkowo produkcja w latach 70 – tych wynosiła ok. 600 tys. hl piwa rocznie i była najwyższą w Polsce . Wielkim uznaniem wśród konsumentów cieszyły się zwłaszcza takie marki jak ‘’ Kristal ‘’ i ‘’ Gold ‘’. W 1991 r. browar leżajski stał się jednoosobową spółką Skarbu Państwa, rozpoczynając tym samym długotrwały proces prywatyzacji. Po kilku zmianach właściciela browaru, 6 grudnia 1999 r. Zakłady Piwowarskie w Leżajsku S. A. wchodzą w skład Grupy Żywiec S. A. Firma przechodzi gruntowne zmiany i dostosowuje się do międzynarodowych standardów obowiązujących w koncernie Heinekena. 13 listopada 2002 r. po raz pierwszy w historii leżajskiego browaru przekroczono magiczną liczbę 1 mln hl wyprodukowanego piwa, a dzięki dużym inwestycjom w latach 1999 – 2005, w grudniu 2006 produkcja przekroczyła 2 mln hl. W 2005 r. piwo z Leżajska stanowiło 17 proc. całej produkcji Grupy Żywiec S. A. Obecnie z taśm browaru schodzi 49 tys. puszek , 45 tys butelek i 150 kegów na godzinę. W 2007 r. w wewnętrznym rankingu 50 browarów posiadanych przez Heinekena w Europie Środkowo – Wschodniej i Azji Centralnej , Browar Leżajsk zajął zaszczytne drugie miejsce wyprzedzając wiele renomowanych firm. Aktualnie produkowanymi markami są: Leżajsk Pełne (jako piwo regionalne) oraz ogólnopolskie Tatra Pils, Tatra Mocne, Warka i Warka Strong. Piwa w Leżajsku są warzone według tradycyjnej receptury pilzneńskiej.

ź: MZL